Многу луѓе велат: „Ќе заштедам што ќе остане на крајот од месецот.“ На крајот од месецот останува многу малку, и планот повторно тивко пропаѓа. Проблемот обично не е платата. Проблемот е редоследот по кој парите излегуваат од сметката.
Пред да почнеме: што мислиш?
Заработуваш €1,000 месечно и сакаш да почнеш да штедиш. Кога е најдобриот момент да префрлиш пари на штедење?
✗ Повеќето месеци останува многу малку, затоа што трошењето расте сè додека не ги зафати сите пари што ги имаш.
✓ Точно: кога штедењето е прво, се третира како сметка што мора да се плати, и навистина се плаќа.
✗ Дополнителните пари помагаат, но план што зависи од изненадувања не гради навика.
✗ Дотогаш парите веќе се потрошени.
Три групи: потреби, желби и штедење
е план како ќе ги трошиш и штедиш приходите секој месец. Доволен е еден лист хартија со три наслови.
- Потреби се трошоците што мора да ги плаќаш за да живееш и да работиш: кирија, струја, вода, греење, основна храна, превоз до работа, телефон и на кредитите, ако имаш.
- Желби го прават животот поубав, но по потреба може да ги скратиш неколку месеци: јадење надвор, кафе, нова облека, стриминг, фитнес, одмор.
- Штедење се пари за подоцна: , учество за стан или побрза отплата на долг од она што се бара.
Некои трошоци се на границата, како парите што им ги праќаш на родителите. Ако од нив зависат за храна или лекови, тоа е потреба. Ако е подарок што може да почека, тоа е желба. Биди искрен со себе.
Брза проверка
Твоите родители сметаат на €60 месечно од тебе за лекови. Дали тоа е потреба или желба?
Поделба според вистинскиот живот
Можеби си слушнал за поделбата 50/30/20: 50% за потреби, 30% за желби и 20% за штедење. Корисна е како почетна точка, но само киријата може да однесе третина од платата или повеќе. Ако твоите бројки изгледаат поинаку, во ред е. Буџетот го опишува твојот живот. Не е испит.
Решен пример: Буџетот на Марко со нето плата од €1,000
Марко изнајмува мал стан и секој месец им праќа малку пари на родителите.
| Група | Ставки | Износ | Удел |
|---|---|---|---|
| Потреби | Кирија €300, комуналии €90, храна €220, превоз €50, телефон и интернет €25, помош за родителите €60 | €745 | 74.5% |
| Желби | Јадење надвор и кафе €70, облека €40, фитнес и стриминг €35, друго €30 | €175 | 17.5% |
| Штедење | Трансфер на посебна сметка | €80 | 8% |
| Вкупно | €1,000 | 100% |
Марко е далеку од 50/30/20, и тоа е во ред. Секое евро има своја задача, а €80 месечно се €960 за една година. Кога ќе му порасне платата, штедењето е првиот ред што ќе расте.
Целта не е совршена поделба. Целта е штедењето воопшто да се најде на списокот, дури и ако се само €20.
Брза проверка
Потребите на Марко земаат 74.5% од неговите приходи. Дали тоа значи дека неговиот буџет пропаднал?
Следи еден месец пред да судиш
Големите сметки лесно се паметат. Малите и чести трошења не. Затоа, пред да смениш што и да е, следи ги сите трошоци еден месец:
- Чувај ја секоја фискална сметка или запиши го секое плаќање во тетратка или во апликација за белешки, истиот ден.
- Еднаш неделно подели ги плаќањата на потреби, желби и штедење.
- На крајот од месецот собери ја секоја група и спореди ја со планот.
Не обидувај се да кратиш трошоци во месецот додека следиш. Сакаш вистинска слика, а не слика што убаво изгледа. Кафе од €2 во 22 работни дена се €44 месечно и €528 годишно. Неколку претплати што не ги користиш, по €8 до €12, заедно може да изнесуваат повеќе од она што го штедиш.
Не мора да се откажеш од кафето. Само треба да го избираш свесно. Буџетот покажува каде одат твоите пари, за да можеш да одлучиш каде треба да одат.
Брза проверка
Зошто не треба да кратиш трошоци во месецот кога ги следиш?
Прво плати си на себе
значи трансферот за штедење да оди на денот на платата, пред сè друго. Твоето идно „јас“ станува сметка што мора да се плати.
Ова функционира поради тоа како луѓето се однесуваат. Парите на главната сметка обично се трошат. Парите што веќе се префрлени на посебна сметка многу полесно ги оставаш на мира.
За да функционира:
- Избери износ што можеш да го плаќаш и во лош месец. Малку и редовно е подобро од многу, па прекинато.
- Користи посебна сметка, по можност без картичка.
- Постави за денот кога ти легнува платата. (Види Автоматско штедење за тоа како да ја изградиш оваа навика.)
- Зголемувај го износот малку секогаш кога ќе ти пораснат приходите.
Повеќето луѓе прво штедат за да имаат резерва за изненадувања: види Твојата резерва за итни случаи. Ако имаш скап долг, и побрзата отплата се смета: види Долг и камата.
Главни поуки
- Буџетот има три групи: потреби, желби и штедење.
- 50/30/20 е само почетна точка. Вистинските буџети во градови со висока кирија често изгледаат поинаку.
- Следи го секое плаќање еден месец пред да смениш што и да е.
- Малите и чести трошења лесно се пропуштаат: €2 секој работен ден се околу €44 месечно.
- Прво плати си на себе: префрли го штедењето на денот на платата, автоматски, на посебна сметка.
Пробај ова
Земи лист хартија и напиши три наслови: Потреби, Желби, Штедење. Пополни го минатиот месец по сеќавање, па тргни го листот настрана. Следи го секое плаќање следните 30 дена и спореди ги вистинските бројки со твојата проценка. Заокружи ја ставката што најмногу те изненадила.