Лични финансии / Квиз

Квиз: Лични финансии

15 прашања. Секоја опција е објаснета, па и погрешниот одговор те учи нешто. Погрешните одговори одат во твојата листа за повторување.

Одговори на прашањата подолу. Резултатот се ажурира додека одговараш.

Прашање 1/15 · Основи за парите

Што значи „прво плати си на себе“?

✓ Точно: штедењето се третира како сметка што мора да се плати, па се случува пред парите да се потрошат.

✗ Тоа е прво трошење, а обично остава помалку и за сметките и за штедењето.

✗ Тоа е спротивното: повеќето месеци останува многу малку, па штедењето ретко се случува.

✗ Идејата е за редоследот на штедењето и трошењето, а не за семејството или кредитите.

Прашање 2/15 · Основи за парите

Марко заработува €1,000 месечно. Потребите му се €745, желбите €175, а остатокот го штеди. Колкав дел од приходите штеди?

✓ Точно: €1,000 − €745 − €175 = €80, а €80 се 8% од €1,000.

✗ Тоа е делот за штедење во поделбата 50/30/20, а не она што го даваат бројките на Марко.

✗ Тоа е делот за неговите желби, €175 од €1,000.

✗ Тоа е сè освен потребите, значи ги вклучува и желбите и штедењето.

Прашање 3/15 · Основи за парите

Зошто е корисно еден месец да го следиш секое плаќање пред да го смениш буџетот?

✓ Точно: големите сметки лесно се паметат, но луѓето обично ги изненадуваат €2 тука и €8 таму.

✗ Ниедно банкарско правило не го бара ова. Следењето е за твојата јасна слика.

✗ Следењето не ги менува приходите, туку покажува како ги користиш.

✗ Ако кратиш трошоци додека следиш, ја криеш вообичаената слика, а токму неа сакаш да ја видиш.

Прашање 4/15 · Основи за парите

Неопходните трошоци ти се €900 месечно, а приходите €1,200. Колкава е резервата за итни случаи за шест месеци според вообичаеното правило?

✓ Точно: целта се пресметува од неопходните трошоци, па 6 × €900 = €5,400.

✗ Тоа се шест месеци приходи, но резервата треба да ги покрие трошоците, а не да ја замени целата плата.

✗ Тоа се три месеци трошоци, долната граница на вообичаениот опсег.

✗ Тоа се трошоци за само два месеца.

Прашање 5/15 · Основи за парите

Кое место е најдобро за резерва за итни случаи за повеќето луѓе?

✓ Точно: безбедна е, лесно достапна за ден-два и одвоена од секојдневното трошење.

✗ Цените може да паднат токму кога ти требаат парите, па не е доволно безбедна за итни случаи.

✗ Не можеш да ги вратиш парите на денот кога ненадејно ќе ти затребаат.

✗ Готовината дома може да се изгуби или да биде украдена, не носи ништо и губи куповна моќ поради инфлацијата.

Прашање 6/15 · Основи за парите

Картичка има ЕКС од 24%. Приближно колкава е месечната стапка?

✓ Точно: едноставен начин да ја видиш месечната стапка е 24% ÷ 12 = 2%.

✗ 24% е годишната бројка. Каматата обично се пресметува секој месец, како дел од неа.

✗ Тоа би била стапката за половина година, а не за еден месец.

✗ Тоа е 24% поделено со 100, а не со 12 месеци.

Прашање 7/15 · Основи за парите

Должиш €2,000 со ЕКС од 24% и плаќаш фиксни €60 месечно, без нови трошења. За колку време ќе го исплатиш долгот?

✓ Точно: околу €40 од првите €60 одат на камата, па долгот се намалува полека и ти требаат 56 рати.

✗ Тоа е €2,000 ÷ €60, што ја занемарува каматата што се додава секој месец.

✗ За да го исплатиш за 12 месеци, ти треба рата од околу €200 месечно.

✗ Тоа се случува само со €40 месечно или помалку, кога ратата не е поголема од месечната камата.

Прашање 8/15 · Основи за парите

Која е главната разлика меѓу методот „лавина“ и методот „снежна топка“?

✓ Точно: лавината обично чини помалку камата, а снежната топка дава порани успеси што ги држат луѓето мотивирани.

✗ Двата метода ја плаќаат минималната рата на секој долг, а сите дополнителни пари ги ставаат на еден долг, еден по еден.

✗ Обично е обратно, затоа што лавината прво го напаѓа најскапиот долг.

✗ Тоа е консолидација, друга идеја. Ниту еден од двата метода не бара нов кредит.

Прашање 9/15 · Основи за парите

Цените растат по 3% годишно 10 години. Во денешни пари, приближно колку купуваат €1,000 готовина на крајот?

✓ Точно: €1,000 ÷ 1.03 на 10-ти степен е околу €744.09.

✗ Тоа ги смета 3% годишно како обични 30%, но инфлацијата секоја година се надоврзува врз помал износ.

✗ Тоа е отприлика ефектот од само една година со 3%, а не од десет.

✗ На банкнотата сè уште пишува €1,000, но секое евро купува помалку, па куповната моќ е помала.

Прашање 10/15 · Основи за парите

Твоите заштеди носат 2% годишно, а инфлацијата е 3%. Приближно колкав е твојот реален принос?

✓ Точно: реалниот принос е приближно номиналниот принос минус инфлацијата, па 2% − 3% е околу −1%.

✗ Тоа е номиналниот принос, промената во евра пред инфлацијата.

✗ Инфлацијата се одзема од приносот, а не се додава.

✗ За тоа заштедите би требало да носат 3%, колку што е инфлацијата.

Прашање 11/15 · Навики со парите

Зошто автоматскиот трансфер на денот на платата обично работи подобро од тоа секој месец да одлучуваш дали ќе штедиш?

✓ Точно: одлуката се носи еднаш, а повеќето луѓе ретко откажуваат трансфер што веќе функционира.

✗ Предноста е во однесувањето, а не во некоја посебна каматна стапка.

✗ Автоматизацијата одлучува кога штедиш, а не колкав принос носат парите.

✗ Автоматското штедење е добар начин да изградиш резерва за итни случаи, а не замена за неа.

Прашање 12/15 · Навики со парите

Овој месец ти е тесно со парите, а автоматското штедење ти е €50. Кој чекор е обично подобар?

✓ Точно: помалиот трансфер ја одржува навиката жива, а подоцна можеш повторно да го зголемиш.

✗ Прекинатите навики често никогаш не се враќаат, па намалувањето е побезбедно од откажувањето.

✗ Каматата на картичката обично е многу повисока од она што носат заштедите, па ова те чини пари.

✗ Поголем трансфер во тесен месец лесно може да не помине и да те турне во долг.

Прашање 13/15 · Навики со парите

Штедиш €50 месечно 20 години со претпоставени 4% годишно. Уплаќаш €12,000. Приближно колкав е крајниот износ?

✓ Точно: околу €6,339 раст се додава на €12,000 што си ги уплатил, ако претпоставените 4% се остварат.

✗ Тоа е само она што си го уплатил. Со 4% годишно парите и растат.

✗ Тоа ги додава 4% само еднаш, но растот се додава секоја година и се надоврзува.

✗ Тоа е премногу за 4% годишно. За тоа би требал многу повисок принос.

Прашање 14/15 · Навики со парите

Те повикуваат од бројот на твојата банка и бараат да им го прочиташ кодот што токму ти стигна по SMS, за да „блокираат измама“. Што треба да направиш?

✓ Точно: бројот на повикувачот може да се лажира, а повикот што ти го почнуваш стигнува до вистинската банка.

✗ Бројот на екранот може да е лажен, а кодот обично го одобрува плаќањето што го сака измамникот.

✗ Измамниците често ги имаат таквите податоци од стари протекувања, па тие не докажуваат ништо.

✗ Ниедна вистинска банка не бара да префрлиш пари на нова сметка за да ги заштитиш. Ова е измама.

Прашање 15/15 · Навики со парите

Имаш изгубено пари на лажен сајт за инвестиции. Те контактира „агенција за враќање пари“ и нуди да ги врати за провизија однапред. Што најверојатно е ова?

✓ Точно: жртвите често повторно се мета. Наместо тоа, пријави ја загубата во банката и во полицијата.

✗ Вистинската полиција не ти наплатува за истрага и не праќа платени агенти да собираат провизии.

✗ Контакт од никаде што прво бара пари е знак за тревога, а не добра вест.

✗ Плаќањата во крипто многу тешко се враќаат, и токму затоа измамниците ги бараат.